Yazar: admin

Kanun Koyucunun Amacı Nedir? Küresel ve Yerel Dinamiklerle Derinlemesine Bir Analiz Hiç merak ettiniz mi, kanun koyucular neden var? Yasaları belirleyenler sadece düzen sağlamak için mi hareket eder, yoksa toplumun daha derin ihtiyaçlarını mı gözetir? Ben, meseleye farklı açılardan bakmayı seven biri olarak, bu sorunun cevabını yalnızca hukuki değil; kültürel, sosyolojik ve hatta insani bir çerçevede aramayı seviyorum. Çünkü “kanun koyucunun amacı nedir?” sorusu, aslında bir toplumun nereden gelip nereye gitmek istediğiyle doğrudan ilgilidir. Gelin bu konuyu hem küresel hem de yerel perspektiflerden birlikte inceleyelim. — Kanun Koyucu Kimdir ve Neden Vardır? Kanun koyucu, bir devletin yasama organını temsil eden,…

İltizam Nedir Kamu? Tarihin Ekonomik Aynasında Bir Vergi Sisteminin Toplumsal Yansımaları Bir tarihçi olarak geçmişin izlerini sürerken, bugünün kurumlarında bile o eski sistemlerin yankısını duyarım. Çünkü tarih, sadece savaşların, padişahların ya da fetihlerin hikâyesi değildir; aynı zamanda bir idare biçiminin, bir ekonomik düzenin ve bir toplumsal adalet anlayışının mirasıdır. “İltizam” sistemi de bu mirasın en belirgin izlerinden biridir. Bugün kamu yönetiminde ya da vergi sistemlerinde tartıştığımız pek çok konu, aslında Osmanlı’nın bu tarihsel uygulamasına kadar uzanır. İltizam Nedir? Tarihsel Kökeni ve Temel Tanımı İltizam, Osmanlı İmparatorluğu’nda 16. yüzyıldan itibaren uygulanan bir vergi toplama yöntemidir. Kelime kökeni Arapça “iltizâm”dan gelir ve…

İdrarda Glikoz Varsa Ne Olur? Tarihten Günümüze Akademik Bir İnceleme İdrarda glikoz bulunması, yani glikozüri, tıbbi açıdan yalnızca biyolojik bir olay değil, aynı zamanda tarih boyunca insan bedenine ve sağlığa dair düşüncelerin değişimini de yansıtan bir göstergedir. Bugün bize basit bir laboratuvar sonucunu hatırlatıyor olabilir, ancak geçmişte bu durum, toplumsal korkuların, dini yorumların ve tıp biliminin gelişim seyrinin önemli parçalarından biri olmuştur. Tarihsel Arka Plan: Tatlı İdrarın Keşfi Antik dönem hekimleri idrarda tatlılık ve yapışkanlık fark ettiklerinde bunun bir hastalık işareti olduğunu not etmişlerdir. Hindistan ve Çin tıp metinlerinde idrarda tatlı tat algılanması, “bal hastalığı” olarak tanımlanmıştır. 17. yüzyılda İngiliz…

Ödeme Sistemleri Nedir? Değerin, Güvenin ve Varlığın Felsefesi Bir filozof için “ödeme” yalnızca ekonomik bir işlem değil, insanın değerle kurduğu ilişkinin aynasıdır. Ödeme sistemleri bu ilişkinin modern çağdaki teknolojik biçimidir. Paranın soyutlaştığı, dijitalleştiği, hatta görünmez hale geldiği bir dünyada artık soru yalnızca “nasıl ödüyoruz?” değildir. Asıl mesele, “Ne için ödüyoruz ve neden değer biçiyoruz?” sorusudur. Eğer felsefe, insanın anlam arayışıysa, ödeme sistemleri de insanın “değer” arayışının teknolojik tezahürüdür. Bu yazı, etik, epistemoloji ve ontoloji perspektiflerinden bu dijital ekonominin felsefi dokusunu çözümlemeyi amaçlıyor. Ontolojik Perspektif: Paranın Varlığı ve Dijitalleşen Gerçeklik Bir zamanlar para, somuttu: metalin soğukluğu, kağıdın dokusu, altının ağırlığı… Bugün…

Yordar mı Ne Demek? Bir Psikoloğun Meraklı Bakışıyla İnsan Zihninin Derinliklerine Yolculuk Bir psikolog olarak, insan zihninin kelimelere nasıl anlam yüklediğini gözlemlemek her zaman büyüleyici olmuştur. Günlük konuşmalarımızda sıkça duyduğumuz bazı kelimeler, aslında düşündüğümüzden çok daha derin anlamlar taşır. “Yordar mı” ifadesi de bunlardan biridir. Dışarıdan bakıldığında basit bir sorgu gibi görünür; ancak psikolojik açıdan ele alındığında, bu kelime bireyin düşünme biçimini, öngörüsünü ve bilişsel işleme süreçlerini yansıtan zengin bir kavramdır. Yordamak: Zihnin Öngörü Mekanizması “Yordar mı” ifadesinin kökeninde yer alan “yordamak” kelimesi, aslında tahmin etmek, kestirmek ya da bir olasılığı önceden sezmek anlamına gelir. Psikolojide bu kavram, özellikle bilişsel…

Kamçılı Bakteri Var mı? Mikroskobik Dünyanın Dans Eden Yıldızları! Merhaba sevgili meraklı okurlar! Bugün sizlerle biraz mikroskobik boyutlara iniyoruz. Ama öyle sıkıcı laboratuvar havası yok, merak etmeyin. Beyaz önlüklerimizi bir kenara bırakın, elimize büyüteci alalım ve biraz eğlenerek öğrenelim. Çünkü evet, “Kamçılı bakteri var mı?” sorusu hem bilimsel hem de komik bir maceraya dönüşebilir! — Kamçılı Bakteri Nedir, Ne İşe Yarar? Bakteriler genellikle “küçük ama tehlikeli” olarak bilinir, ama hepsi öyle değildir. Bazıları oldukça zararsız, hatta sevimlidir (tabii mikroskop altından bakarsanız). Kamçılı bakteriler, hareket edebilmek için “flagellum” adı verilen kamçılara sahiptir. Yani evet, bazı bakterilerin kuyruk gibi salladıkları bu incecik…

Ritüellerin Gölgesinde Güzellik: Saç Boyandıktan Sonra Şampuanla Yıkanır mı? Kültürlerin renkli dokularını, sembollerle örülü gündelik pratiklerini incelemeyi seven bir antropolog olarak, çoğu zaman küçük bir davranışın derin anlamlarını keşfetmeye çalışırım. Saç boyandıktan sonra şampuanla yıkanır mı? sorusu, yalnızca kozmetik bir merak değil; bireyin kimliği, topluluğun estetik anlayışı ve kültürel ritüeller arasındaki görünmez bağları ortaya çıkaran antropolojik bir pencere gibidir. Çünkü her toplumda beden, sadece biyolojik bir varlık değil, aynı zamanda kültürel bir metindir. Saçın Ruhu: Ritüeller ve Temizlik Anlayışı Antropolojik açıdan bakıldığında, saç yalnızca güzellik göstergesi değil, kimliğin, aidiyetin ve dönüşümün en güçlü sembollerinden biridir. İnsanlar tarih boyunca saçlarını kesmiş,…

Kampana Ömrü Ne Kadar? Zamanın, Dayanıklılığın ve Kültürün Ortak Dili Kampana… Kimi için bir fren diski, kimi için bir ustalık hikayesi, kimine göreyse zamanla yarışan bir mekanik simge. “Kampana ömrü ne kadar?” sorusu, yüzeyde teknik bir soru gibi dursa da, aslında içinde küresel üretim anlayışlarını, yerel bakım kültürünü ve dayanıklılığa bakış biçimimizi barındırıyor. Her ülke, her toplum, hatta her birey kampanaya farklı gözle bakar. Kimisi “yeter ki çalışsın” der, kimisi “bir parça bozuldu mu yenisi gelsin” anlayışıyla hareket eder. Ama hepsinin ortak bir noktası vardır: zamanla, kullanım kültürüyle ve değer anlayışıyla sınanmak. Kampananın ömrü, sadece kilometreyle ölçülmez; onunla nasıl davrandığın,…

Presbiyopi Ne Demektir? Ekonomik Bir Bakışla Görmenin Azalan Verimliliği Bir ekonomist olarak dünyaya bakarken her zaman şu ilkeyi hatırlarım: kaynaklar sınırlıdır, seçimler ise sonsuz. Gözümüz, bu kaynaklardan biridir; enerji, dikkat ve zaman gibi kıymetli bir varlıktır. Ancak tıpkı sermaye gibi, o da zamanla verimliliğini yitirir. İşte tam bu noktada presbiyopi kavramı devreye girer. Latince kökeniyle “yaşlı göz” anlamına gelen presbiyopi, yaş ilerledikçe göz merceğinin esnekliğini kaybetmesi sonucu, yakın nesnelere odaklanmanın zorlaşmasıdır. Fakat bu yazıda presbiyopiyi yalnızca tıbbi bir durum olarak değil; aynı zamanda bir ekonomik metafor olarak ele alacağız — çünkü tıpkı gözün netliği gibi, ekonominin de zamanla değişen bir…

Kadınlarda Çekiç Ağırlığı Ne Kadardır? Edebiyatın Gücüyle Bir Kadın Hikayesi Edebiyat, insanın ruhuna dokunmanın, kelimelerle dünyaları yaratmanın en güçlü yoludur. Bir edebiyatçı olarak, kelimeler yalnızca anlatılacak bir öykünün araçları değil, aynı zamanda her bir insanın iç dünyasına açılan kapılardır. Anlatılar, zaman zaman bedeni, zaman zaman zihni dönüştürür ve her satır, bir karakterin, bir toplumun, bir kadının hikayesini yeniden şekillendirir. Bu yazı, kelimelerin gücünü, anlamlarının derinliğini ve kadınların fiziksel gücünü sembolize eden bir “çekiç ağırlığı” üzerinden inceleyecek. Kadınların bedenleri, toplumların algıları ve içsel dirençleri arasındaki ilişkiyi, edebiyatın dönüştürücü gücüyle keşfetmeye davet ediyorum. Kadınların çekiç ağırlığı, sadece bir fiziksel ölçüm değil, aynı…