Ekosistem ve Biyosfer: Bir Yaşamın Hikâyesi
Bir sabah, Kayseri’de, soğuk bir kış gününün erken saatlerinde, dışarıda her şey sessizdi. Bütün sokaklar karla kaplanmış, her adımda kar taneleri hışırdarken, o kadar derin bir sessizlik vardı ki… O an, ekosistem ve biyosfer kavramları birden kafamda şekillenmeye başladı. Ama hiçbiri, bir anlam ifade etmiyordu. Sonra düşündüm: Ekosistem nedir, biyosfer nedir? Ve biz, bu devasa sistemin içinde ne kadar yer kaplıyoruz?
Doğanın Sessizliği: Ekosistem Ne Demek?
Biraz sabırlı oldum. Kar tanelerinin, rüzgarla hafifçe savrulup ağaç dallarına düşmesini izlerken, içimden bir soru geçti: “Bu sessizliğin içinde, her şeyin bir düzeni olduğunu gerçekten hissediyor muyuz?” Ekosistem dedikleri şey işte tam da buymuş: Doğanın birbirine bağlı, yaşayan tüm bileşenlerinin oluşturduğu bir sistem. Bir yerde bir canlı türü yok olursa, diğer her şeyin de etkilenmesi gibi. O an, dışarıda karla kaplanan ağaçları izlerken, ekosistemi gerçekten anladım. Her şeyin bir dengesi vardı; bir parça bile eksik olsa, her şey bozulabilirdi. Bir çiçek, bir böcek, bir kuş ya da bir ağaç… Tüm bu varlıklar birbirlerine dokunuyordu.
Ama ne garip bir şeydi bu: İnsan olarak bizler, bu dengeyi bozabilecek güce sahipken, çoğu zaman onun farkında bile olmuyorduk. Örneğin, bir ağacın köklerine zarar vermek, bir çiçeği yok etmek, belki de dünyadaki dengeyi sarsmak demekti. Ama biz ne yapıyoruz? Doğayı ezip geçiyoruz, ekosistemleri tahrip ediyoruz. O an, bir süre karın altında saklı olan yerlerde küçük bir kuşun neşeyle uçuşunu izlerken, kendimi ne kadar sorumsuz hissettim. “Böyle bir dünyada yaşıyoruz ama dünyayı ne kadar umursuyoruz?” diye düşündüm.
Biyosferin Derinliklerine Dalmak
Biraz daha içime döndüm. Biyosfer… Bu kelime de ne kadar büyük bir yük taşıyor. Biyosfer, tüm canlıların yaşadığı katman… Yani, ekosistemin daha büyük bir parçası. Yeryüzü ve atmosferin, yaşam barındıran her katmanı… O an, içimden bir hayal kırıklığı geçti. Çünkü, her birimizin bir şekilde biyosferin parçası olduğumuzu biliyoruz ama çoğu zaman bir yeri savunmak için tek bir adım bile atmıyoruz. Biyosfer, sadece bizim gibi insanlar için değil, her türden canlı için var. Ama biz… Biz sadece kendi çıkarlarımızı gözetiyoruz.
Kayseri’nin soğuk, karla kaplı sokaklarında yürürken, o kadar büyük bir yalnızlık hissettim ki… Bir yandan dünyadaki bu devasa yaşam sistemi içinde bir yerim olduğunu, diğer yandan da bu yaşamı ne kadar kolayca yok edebileceğimizi düşündüm. İçimi bir hüzün kapladı. Çevremdeki her şeyin ne kadar kırılgan olduğunu fark ettim. Bu kadar basit bir şekilde, belki de birkaç bin yıl süren bir ekosistemi değiştirebiliriz. Düşünmek bile korkutucu… Yani biyosferin her bir parçası biziz, ama biz ona zarar vermekten ne zaman vazgeçeceğiz?
Bir Umut Kıvılcımı: Her Şey Değişebilir
Ama bir yandan da, her şeyin değişebileceği bir umut vardı. Çünkü o sabah, karla kaplı bir ağaçtan düşen birkaç tüy, bir kuşun yeniden hayat bulması gibi bir şeydi. Ekosistem ve biyosferin her bir parçası birbirine o kadar bağlı ki… Her adımda, her hareketle, belki de yeni bir denge yaratabiliriz. Evet, hata yaptık, ama her şeyin telafisi var. Hepimiz ekosistem içindeyiz ve farkındalık, belki de değişimin ilk adımı. İyileştirmek, birbirimize yardım etmek, küçük ama anlamlı adımlar atmak; hepsi bir şeyleri değiştirebilir.
Şimdi, geriye bakınca, o soğuk sabah yürüyüşümde düşündüğüm her şeyin anlam kazandığını hissediyorum. Ekosistem ve biyosfer birbirini etkileyen devasa ve kırılgan yapılar. Ama biz, bu yapıları ne kadar kolay değiştirip bozarız, değil mi? Fakat aynı güçle, onları tekrar onarabiliriz de. Şimdi, belki de doğaya daha dikkatli bakmak, her adımımızda daha sorumlu olmak gerekir.
Peki ya siz? Ekosistem ve biyosferin bir parçası olarak, sizce bizim doğaya karşı sorumluluğumuz ne kadar büyük? Birlikte neler yapabiliriz, dünyayı daha iyi bir yer haline getirmek için? Bu sorularla baş başa kaldım ve bir umut, bir değişim için hepimizin elinden geleni yapması gerektiğini fark ettim.