Göktürk ve Köktürk Aynı Şey mi? Tarihin Dilinde Bir Kavramın Dönüşümü Tarihi anlamak, yalnızca olayların kronolojisini çözmek değil; aynı zamanda kelimelerin, kavramların ve anlamların zaman içindeki dönüşümünü izlemektir. Bir tarihçi olarak, geçmişle bugünü birbirine bağlayan en güçlü aracın dil olduğunu düşünürüm. Çünkü her kelime, içinde bir medeniyetin hafızasını taşır. “Göktürk ve Köktürk aynı şey mi?” sorusu da işte bu dilsel ve tarihsel bağın güzel bir örneğidir. Bu soru, sadece bir kelime farkı değil; Türk tarihinin kimlik arayışını da yansıtır. Adın Kökeni: “Kök” mü, “Gök” mü? Türk tarihinin en güçlü devletlerinden biri olan Göktürkler (MS 552–744), Orta Asya bozkırlarında kurulmuş ve…
10 YorumEtiket: bir
Hane Geliri Nasıl Tespit Edilir? – Ev Ekonomisinin Gizli Dedektifleri İş Başında! Hadi dürüst olalım: “Hane geliri nasıl tespit edilir?” sorusu kulağa ciddi geliyor ama işin içinde biraz mizah yoksa kim oturup bunu okur ki? Evde kimin ne kadar kazandığı, kimin “benim maaş zaten kart borcuna gidiyor” bahanesiyle ortadan kaybolduğu, kimin gizli gelirleri olduğu… Bunlar hep hane içi ekonomi dedektifliğinin konuları! Şimdi kahvenizi alın, ev ekonomisinin CSI’ına dönüşüyoruz! Bir Evde Gelir Tespiti: Erkek Mantığı vs. Kadın Gerçekliği Erkekler genelde bu işe “stratejik planlama” gözüyle bakar. Hani Excel açar, formül yazar, sonra gururla “Bütçe dengede!” der. Oysa o bütçede üç gizli…
6 YorumGüzel Nasıl Yazılır TDK? Dilin Tarihsel Yolculuğunda Bir Sözcüğün Hikâyesi Bir Tarihçinin Kaleminden: Geçmişin İzinde, Dilin Peşinde Bir tarihçi olarak bazen savaşların, imparatorlukların ya da siyasi devrimlerin ötesine geçip bir kelimenin izini sürmeyi seçerim. Çünkü kelimeler de tıpkı toplumlar gibi yaşar, değişir ve dönüşür. Bugün “güzel” dediğimizde aklımıza estetik, iyilik, zarafet ya da hoşluk gelir. Ancak bu kelimenin anlamı, tarih boyunca hem biçim hem de içerik olarak farklı dönemlerde yeniden tanımlanmıştır. Peki, “güzel nasıl yazılır?” sorusu, sadece dilbilgisel bir merak mı, yoksa kültürel bir serüvenin başlangıcı mı? TDK’ya Göre Doğru Yazım: “Güzel” Öncelikle, Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre doğru yazım…
14 YorumToplumsal Cinsiyet ve Çeşitlilik Perspektifinden: Hava Yolunu Kullanan Kişiye Ne Denir? Bir uçağa bindiğimizde ya da hava yolunu kullanan birini gördüğümüzde, çoğunlukla aklımıza gelen ilk kelime “yolcu” olur. Ancak bu basit kavram, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi dinamiklerle birlikte ele alındığında, aslında çok daha derin ve düşündürücü bir tartışmayı tetikleyebilir. Çünkü dilimiz, kimlikleri görünür kılar ya da görünmez hale getirir. Ve kullandığımız kelimeler, toplumsal algıları şekillendirir. Peki, gerçekten “hava yolunu kullanan kişiye ne denir?” sorusunun cevabı, toplumsal eşitlik bağlamında bize ne anlatır? “Yolcu” Kelimesinin Evrenselliği ve Kapsayıcılığı “Yolcu” sözcüğü cinsiyetten bağımsız bir tanım sunar. Bu, ilk bakışta tarafsız…
12 YorumGerilme: Ekonomi Perspektifinden Bir Analiz Kaynakların Sınırlılığı ve Seçimlerin Sonuçları: Bir Ekonomistin Girişi Ekonominin temel dinamiklerinden biri, kaynakların sınırlılığı ve bu kaynaklar üzerinde yapılan seçimlerin sonuçlarıdır. İnsanlar ve toplumlar, sahip oldukları sınırlı kaynakları nasıl kullanacaklarına karar verirken, çeşitli seçeneklerle karşı karşıya kalırlar. Bu noktada “gerilme” kavramı, tıpkı bir elastik ip gibi, ekonomik sistemdeki dengeyi bulmaya çalışan, ancak bir yandan da sürekli gerilerek sistemin dengesizliğe sürüklenebilecek potansiyeline sahip bir olgudur. Ekonomi, doğal olarak gerilme ve denge arasında bir çizgide ilerler; zira her ekonomik karar, kısa vadeli kazançları uzun vadeli kayıplara dönüştürme riski taşır. İşte tam bu noktada, gerilme kavramı, piyasaların ve…
8 YorumHamiyet Yüceses Kaç Yaşında Oldu? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Bağlamında Bir Kimlik Okuması Her yaş bir hikâye, her hikâye bir izdir. Hamiyet Yüceses’in yaşı, sadece takvimdeki bir sayı değil; bir dönemin sesi, bir toplumun duygusal hafızası ve bir kadının sahnede var olma mücadelesinin simgesidir. Bu yazıda, “Hamiyet Yüceses kaç yaşında oldu?” sorusunu yalnızca biyolojik bir gerçeklik olarak değil, aynı zamanda toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet eksenlerinde anlamlandırarak ele alıyoruz. — Toplumsal Cinsiyet Perspektifinden Bir Kadının Sesi Hamiyet Yüceses, Türk sanat müziğinin en zarif, en güçlü seslerinden biri olarak tarih sahnesinde yerini aldı. Ancak onun hikâyesi yalnızca müzikle…
16 YorumCam Balkon Ruhsata Tabi mi? Filozofik Bir Düşünme Denemesi Bir filozofun bakışıyla dünyaya yöneldiğimizde, en sıradan görünen sorular bile derin bir ontolojik ve etik tartışmanın kapısını aralar. “Cam balkon ruhsata tabi mi?” sorusu, ilk anda idari bir mesele gibi görünür; ancak dikkatle bakıldığında, insanın mekânla, toplumla ve yasayla kurduğu ilişkiyi açığa çıkarır. Çünkü balkon, sadece bir yapı unsuru değil; kamusal olanla özel olan arasındaki varoluşsal sınırdır. Bu sınırın camla kapatılması, aslında bir yaşam tarzı beyanıdır — hem görünürlüğü hem de gizliliği yeniden tanımlar. Ontolojik Perspektif: Mekânın Dönüşen Anlamı Ontolojik düzlemde soru şudur: Cam balkon, var olan bir yapıya eklenen bir…
10 YorumAğız Değiştirdi Ne Demek? Deyimin Derinlemesine İncelenmesi Giriş: “Ağız Değiştirdi” Deyiminin Kökeni ve Anlamı Türkçede sıkça kullanılan deyimlerden biri olan “ağız değiştirdi” ifadesi, aslında bir kişinin düşüncelerinin veya davranışlarının, önceki duruşlarından farklı bir şekilde değiştiğini ifade eder. Bu deyim, bir kişinin eski fikirlerinden ya da tavırlarından saparak, tamamen farklı bir yol izlediği durumları tanımlar. Günlük dilde “ağız değiştirmek”, “yeni bir görüş savunmak” veya “fikrini değiştirmek” anlamında kullanılır. Ancak bu deyimin arkasında daha derin bir anlam ve tarihsel bir zemin bulunmaktadır. Ağız değiştirdi deyimi, bireysel bir davranış değişikliğinden çok daha fazlasını anlatabilir. Kişinin yaşamındaki önemli dönüşümlerle ilgili ipuçları sunar. Peki, bu…
14 YorumAşırı Hayal Kurmak Nedir? Gerçeklikten Tatlı Bir Kaçış mı, Yoksa Beynin Wi-Fi’si mi Gitti? Hepimiz oradaydık. Metroda camdan dışarı bakarken birden kendimizi dünya turuna çıkmış, TED konuşması yaparken alkışlanan, hatta Oscar alırken “öncelikle anneme teşekkür ediyorum” diyen bir versiyonumuz olarak bulduk. Evet, bu yazının kahramanı sensin — ve sen, sevgili hayal kurucu dostum, yalnız değilsin. Hayal Kurmak: Beynin Netflix Dizisi Hayal kurmak, beynin “şimdi sıkıldım, hadi biraz fantastik dünyalara kaçalım” deme şeklidir. Ama aşırıya kaçtığında işler karışır. Çünkü bir noktadan sonra evdeki bulaşık yerine “Mars’ta kendi kafenizi işletmek” hayaliyle yaşıyor olabilirsiniz. (Ve evet, orada bile kahve makinesi bozuluyor.) Erkek Beyni:…
16 YorumYusufcuk Böceği Nedir ve Ne Anlama Gelir? Sosyolojik Bir İnceleme Toplumsal Yapıların ve Bireylerin Etkileşimi Üzerine Bir Araştırma Toplumlar, zamanla pek çok sembol, inanç ve kültürel norm üretir. Bu normlar, bireylerin davranışlarını şekillendirir, dünyayı nasıl algıladıklarını ve birbirleriyle nasıl etkileşimde bulunduklarını belirler. Yusufcuk böceği, özellikle köylerde ve kırsal alanlarda, halk arasında sıklıkla “güzel şeylerin habercisi” olarak bilinir. Ancak, bir böcek olarak kabul edilen bu küçük canlı, toplumsal yapıların, geleneklerin ve inançların ne kadar derin izler bıraktığının bir göstergesidir. Yusufcuk, kültürümüzde, özellikle kırsal kesimde, doğa ile insanoğlu arasındaki ilişkiyi, geleneksel anlayışları ve toplumda değer verilen olguları anlatan sembolik bir figür olarak…
14 Yorum